Bịt khe hở là cách chặn gián, kiến, nhện, mọt vào nhà bền nhất vì nó lấy đi đường đi và chỗ trú của chúng mà không cần hoá chất: tìm khe ở chân tường, quanh ống nước, lỗ luồn ống điều hoà, khung cửa và chân cửa, rồi bịt bằng vật liệu hợp với từng chỗ. Một con gián non chui lọt khe mỏng cỡ một tấm thẻ, kiến còn đi được qua khe nhỏ hơn thế, nên những vết nứt bạn tưởng không đáng kể lại chính là cửa ngõ quen thuộc của chúng.
Việc này không khó nhưng cần làm có hệ thống. Bài dưới đây chỉ cách tìm khe, bảng chọn vật liệu cho từng vị trí, các bước bịt cho bền, những chỗ không được bịt kín vì liên quan an toàn, và lưu ý khi nhà có trẻ nhỏ, thú cưng, người nhạy cảm với mùi keo.
Côn trùng đi qua khe nào và vì sao khe lại quan trọng
Gián có thân dẹt và bộ xương ngoài có thể ép lại khá nhiều, nên khe sau phào chân tường, rãnh dưới tủ bếp, lỗ quanh ống thoát nước là đường đi và nơi ở lý tưởng của chúng. Chúng ưa chỗ tối, hẹp, ấm, chạm được vào thân mình từ cả hai phía. Một khe chạy dọc chân tường bếp vì thế vừa là hành lang, vừa là nhà.
Kiến thì đi theo vệt mùi do những con đi trước để lại. Khi một con trinh sát tìm được thức ăn qua một khe nào đó, cả đàn sẽ dùng đúng khe đó cho tới khi có lý do đổi đường. Nhện và rết theo khe để săn côn trùng nhỏ hơn. Mọt, cá bạc, mối dùng khe ẩm giữa gỗ và tường. Như vậy, khe hở không chỉ là cửa vào mà còn là mạng lưới đi lại bên trong căn nhà.
Bịt khe vì thế có hai tác dụng: giảm số con mới vào từ ngoài và giảm chỗ ẩn cho những con đã ở bên trong. Khi không còn chỗ trú tối gần nguồn thức ăn và nước, nhiều loài sẽ không trụ lại lâu, ngay cả khi bạn không hề dùng thuốc.
Tìm khe hở: soát một vòng có hệ thống
Hãy chọn buổi tối, chuẩn bị đèn pin và một cuộn băng dính màu để đánh dấu, rồi đi theo trình tự:
- Bắt đầu từ bếp: soi gầm bồn rửa, chỗ ống nước và ống thoát xuyên qua tường hoặc tủ, khe sau tủ lạnh, chân tủ bếp.
- Sang nhà tắm: quanh chân bồn cầu, ống thoát sàn, chỗ ống nước nóng lạnh xuyên tường, khe giữa bồn tắm và tường.
- Đi dọc chân tường các phòng: phào chân tường bong, gạch ốp chân tường nứt, khe giữa sàn gỗ và tường.
- Kiểm lỗ luồn ống điều hoà, dây điện, dây cáp mạng, ống gas: lỗ khoan thường to hơn ống nhiều.
- Kiểm khung cửa đi và cửa sổ: khe giữa khung và tường, chân cửa đi, chân cửa cuốn.
- Ra ngoài nhìn tường ngoài: vết nứt, chỗ ống chui ra, lỗ thông hơi không có lưới.
- Đánh dấu từng chỗ bằng băng dính, ghi vào giấy chỗ nào khe nhỏ tự bịt được, chỗ nào cần thợ.
Dấu hiệu gợi ý một khe đang được dùng: phân gián như hạt tiêu đen ở miệng khe, vệt bẩn quanh mép, đường kiến dẫn tới, xác cánh mối, bột gỗ mịn dưới chân. Ưu tiên bịt những khe có dấu hiệu này trước.
Chọn vật liệu theo từng vị trí
Không có vật liệu nào dùng được cho mọi chỗ. Bảng dưới gợi ý theo nguyên tắc chung; trên bao bì luôn có hướng dẫn riêng, hãy đọc và làm theo:
| Vị trí | Vật liệu hợp | Ghi chú |
|---|---|---|
| Khe nhỏ chân tường, quanh khung cửa, mép bồn rửa | Keo silicone hoặc keo acrylic có thể sơn đè | Bề mặt phải sạch, khô; nhà tắm chọn loại chống nấm mốc |
| Lỗ quanh ống nước, ống thoát xuyên tường | Keo silicone với khe nhỏ; vữa hoặc nắp chụp ống với lỗ lớn | Để lại khả năng tháo khi sửa ống nếu có thể |
| Lỗ luồn ống điều hoà, dây cáp | Đất sét chuyên dụng cho lỗ ống điều hoà, nắp che lỗ, keo bọt nở cho lỗ lớn | Không để bọt nở đè lên dây điện nóng; thợ điện lạnh nên làm phần sát ống gas |
| Chân cửa đi | Ron chân cửa dạng chổi hoặc cao su, thanh chắn đáy cửa | Chọn độ cao để cửa vẫn đóng mở nhẹ |
| Chân cửa cuốn | Ron cao su đáy cửa cuốn, gờ chắn sàn thấp | Kiểm định kỳ vì ron dễ rách |
| Lỗ thông gió, lỗ thoát nước tường ngoài | Lưới inox mắt nhỏ gắn ngoài | Không bịt kín, chỉ che lưới để vẫn thông gió |
Với những lỗ to hơn ngón tay, nhất là lỗ sát đất, nên chèn vật liệu cứng trước rồi mới phủ keo; keo mềm đơn thuần không chịu được lâu và chuột có thể gặm.
Bịt khe cho bền: thứ tự làm
Keo bịt hay bong không phải vì keo kém mà thường vì bỏ qua bước chuẩn bị. Thứ tự gợi ý:
- Làm sạch khe: hút bụi, cạo keo cũ bong, lau dầu mỡ ở khu bếp.
- Để khô hoàn toàn; khe nhà tắm nên để vài giờ không dùng nước trước khi bịt.
- Với khe sâu, chèn trước dây xốp hoặc vật liệu độn để keo không chảy vào trong và đủ dày.
- Bơm keo đều tay, miết phẳng bằng que hoặc ngón tay đeo găng nhúng nước xà phòng loãng.
- Giữ thông gió trong lúc làm và lúc keo khô; để keo khô theo thời gian ghi trên bao bì trước khi lau ướt.
- Một tuần sau kiểm lại: chỗ nào nứt, co, bong mép thì bổ sung.
Khi dùng keo bọt nở, hãy đeo găng tay và kính, giữ thông gió, không xịt gần nguồn lửa, và nhớ rằng bọt nở rất mạnh — xịt quá tay có thể đẩy lệch khung cửa. Phần bọt thừa cắt bỏ sau khi khô, không cạo khi còn ướt.
Những chỗ không được bịt kín
Lỗ thoát nước ngưng của điều hoà và đường xả máy giặt. Bịt nhầm sẽ làm nước đọng ngược vào nhà, gây ẩm — tức là tạo đúng điều kiện côn trùng ưa thích. Chỉ che lưới đầu ra nếu cần.
Lỗ thông gió phòng bếp có bếp gas, phòng có bình nóng lạnh. Thông gió liên quan an toàn khí và hơi ẩm. Che bằng lưới chứ không lấp.
Khe giãn nở giữa các mảng tường, sàn lớn. Đây là chi tiết kết cấu; dùng keo đàn hồi đúng loại hoặc hỏi thợ, không trám vữa cứng.
Khe quanh ổ điện, công tắc, tủ điện. Không tự tháo mặt ổ điện để bơm keo. Nếu gián chui ra từ ổ điện, hãy nhờ thợ điện kiểm và xử lý, vì đó là việc có rủi ro điện giật và chập cháy.
Ống gas và chỗ nối đồng hồ gas. Không bọc, không bơm keo lên đường ống và mối nối gas; để kỹ thuật viên gas làm phần việc gần đó.
Trẻ nhỏ, thú cưng, người nhạy cảm mùi và khi nào gọi thợ
Keo silicone, keo acrylic và keo bọt nở thường có mùi khi mới bơm và cần thời gian khô. Nhà có em bé, người hen suyễn hay người nhạy cảm với mùi nên làm khi họ ra ngoài, mở cửa thông gió, và chỉ cho họ vào lại khi mùi đã nhạt. Cất ống keo, súng bắn keo, dao rọc giấy ngoài tầm với của trẻ; keo chưa khô dính vào da hay lông thú rất khó gỡ, đừng để mèo, chó đi lại khu vực vừa làm.
Chim cảnh và cá cảnh nhạy cảm với hơi bay; nếu làm trong phòng có lồng chim hoặc bể cá, hãy chuyển chúng sang phòng khác trong lúc làm và khô keo. Đọc nhãn sản phẩm xem có lưu ý riêng cho không gian kín hay không.
Hãy gọi thợ khi khe nằm ở chỗ cao phải leo thang, gần đường điện, ống gas, khi tường ngoài nứt lớn có dấu hiệu thấm, hoặc khi nghi có mối đi trong khe tường — dấu hiệu là đường đất nhỏ chạy trên tường, gỗ gõ nghe bộp. Với mối, bịt khe không giải quyết được mà còn che mất dấu vết, nên cần người có chuyên môn kiểm trước.
Đọc dấu hiệu quanh khe để biết đang có loài gì
Trước khi bịt, nhìn kỹ miệng khe giúp bạn biết khe đó đang phục vụ loài nào và có cần làm thêm gì ngoài bịt hay không:
| Dấu hiệu ở miệng khe | Thường là | Việc nên làm thêm |
|---|---|---|
| Hạt đen nhỏ như hạt tiêu, vệt nâu, vỏ trứng hình viên nang | Gián | Dọn vụn thức ăn và nước quanh đó, lau sạch rồi mới bịt |
| Đường kiến đi vào hoặc ra, mùi nhẹ khi lau | Kiến | Xoá vệt mùi bằng nước xà phòng, tìm nguồn thức ăn đang hút kiến |
| Đường đất nhỏ bám trên tường, cánh mỏng rụng thành đám | Mối | Không bịt vội; nhờ người có chuyên môn kiểm trước |
| Bột gỗ mịn rơi thành đống nhỏ dưới đồ gỗ, khung cửa | Mọt gỗ | Kiểm độ ẩm gỗ, tách đồ gỗ khỏi tường |
| Mạng tơ ở góc khe, xác côn trùng nhỏ | Nhện săn mồi | Nhện báo hiệu có côn trùng nhỏ quanh đó; xử lý nguồn côn trùng, bắt nhện thả ra ngoài nếu muốn |
| Ẩm, mốc, có mùi | Khe thấm nước, hợp cho cá bạc, gián, mọt | Tìm và sửa nguồn ẩm trước, bịt khe sau |
Bảng chỉ mang tính gợi ý. Khi không chắc dấu hiệu là gì, chụp ảnh rõ và hỏi người có kinh nghiệm trước khi làm, nhất là trong trường hợp nghi có mối.
Những hiểu lầm khi bịt khe
"Bịt một lần là xong." Nhà co giãn theo nhiệt độ và độ ẩm, keo lão hoá theo thời gian, đồ đạc kéo đẩy làm bong mép. Nên kiểm lại các khe đã bịt mỗi đầu mùa mưa và sau khi sửa chữa trong nhà.
"Bịt càng nhiều keo càng chắc." Lớp keo dày và lồi dễ bong và khó lau. Với khe sâu, độn bên trong rồi phủ keo vừa đủ mới bền.
"Bịt khe thay được việc dọn dẹp." Nếu trong nhà còn thức ăn hở và nước đọng, côn trùng đã ở bên trong vẫn có đủ thứ để sống, và những con mới sẽ kiên trì tìm khe khác. Bịt khe chỉ hiệu quả khi đi cùng việc cắt nguồn hấp dẫn.
"Có mùi keo là đuổi được côn trùng." Mùi keo bay đi trong vài ngày và không có tác dụng xua đuổi đáng kể. Thứ có tác dụng là lớp chắn vật lý sau khi keo khô.
"Khe ngoài trời không quan trọng vì đã có cửa." Nhiều loài đi theo tường ngoài, chân tường và mái rồi mới tìm được khe vào trong. Bịt khe ngoài là lớp chặn đầu tiên, giảm áp lực lên mọi lớp phía sau.
Câu hỏi thường gặp
Bịt khe xong gián có chết ngạt trong tường không?
Bịt khe không nhằm nhốt hay làm chết gián mà để chúng không vào được khu bếp, phòng ở. Gián trong khe tường thường có lối đi khác ra ngoài và sẽ chuyển chỗ khi khu vực trong nhà không còn thức ăn, nước.
Có nên rắc bột gì vào khe trước khi bịt không?
Không cần và không nên tự rắc hoá chất hay tự trộn bả vào khe. Mục tiêu là cắt đường đi, không phải đặt thuốc. Nếu thật sự cần xử lý, nên nhờ đơn vị có giấy phép và yêu cầu họ làm đúng nhãn.
Keo silicone hay keo acrylic tốt hơn?
Silicone đàn hồi và chịu nước tốt, hợp với bếp, nhà tắm, nhưng thường không sơn đè được. Acrylic sơn đè được, hợp với khe khô ở chân tường, khung cửa trong nhà. Chọn theo vị trí và đọc hướng dẫn trên bao bì.
Kiến vẫn đi qua sau khi đã bịt khe, vì sao?
Có thể còn khe khác gần đó, hoặc nguồn thức ăn trong nhà vẫn còn nên kiến tìm đường mới. Lau sạch vệt mùi bằng nước xà phòng, cất kín đồ ngọt, rồi quan sát đường kiến mới để tìm khe còn sót.
Có cần bịt khe ở nhà chung cư tầng cao không?
Có. Ở chung cư, côn trùng ít đi từ ngoài trời vào mà đi theo hộp kỹ thuật, ống thoát, đường ống chung giữa các căn. Khe quanh ống trong bếp và nhà tắm thường quan trọng hơn cửa sổ.
Ron chân cửa có làm cửa khó đóng không?
Nếu chọn sai độ cao thì có. Đo khe hở chân cửa trước, chọn ron vừa chạm nhẹ sàn; với sàn không phẳng, ron dạng chổi mềm thích ứng tốt hơn ron cao su cứng.